Ambitie van de gemeente Apeldoorn

Het is een grote circulaire ambitie: in 2050 heeft Apeldoorn geen afval meer. De gemeente gaat ervoor. Maar hoe? Daar was voorheen geen gemeentelijk beleid voor. Elke afdeling kon er op zijn eigen manier invulling aangeven. Maar vanuit de werkvloer is er beweging ontstaan. Er werden kansen gezien. En dus werd ruimte gemaakt om te experimenteren met hergebruik en duurzame oplossingen. Hieruit zijn verschillende initiatieven ontstaan. Ontdek er meer over onder de noemer: ‘Project in de praktijk’.

Project in de praktijk: hergebruik van hemelwater

Het water uit hemelwaterriolen wordt sinds juni 2024 hergebruikt in Apeldoorn. Tijdens langere droge periodes kan de gemeente met dit water drie weken lang het openbaar groen irrigeren. Dit water wordt eveneens gebruikt voor het doorspuiten van verstoppingen en het verwijderen van onkruid in grondbermen. De riolen die daarvoor gebruikt worden, zijn te herkennen aan de blauwe druppel op de inspectieputdeksel.

Project In de praktijk: herbestemming vuilwaterriool 

In de Gildenlaan is een vervallen stuk DWA riool omgevormd naar HWA riool en hierop als cisterne aangewezen. Hier zijn nu de inspectieputdeksels met een blauwe druppel te vinden. Hier mag dus water uit onttrokken worden.

Raamcontract klein onderhoud riolering

In het ‘Raamcontract klein onderhoud riolering’ zijn afspraken gemaakt over het terugbrengen van vrijkomend materiaal. Dit is dan honderd procent circulair. Het gaat om materiaal als beton, gietijzer, teervrij asfalt, metselpuin en kunststoffen. Deze worden door convenanten met leveranciers weer terug in hetzelfde product verwerkt in de desbetreffende productieketen. Voor vrijkomend Gres wordt nog naar een circulaire bestemming gezocht. (ideeën zijn welkom!) Ook wordt hierbij volledig elektrisch materieel ingezet

"In ons vakgebied zijn wij eigenlijk al jaren bezig met het hergebruik van pompen, gemalen en besturingskasten", zegt Cees Petersen, unitleider water en riolering. "Wij, met aannemers, zijn het gewoon gaan doen. Gewoon proberen, ook om te kijken waar je tegen aanloopt. Zo ontdek je vanzelf wel wat wel of niet werkt."

"Circulariteit moet een vaste, verplichte stap worden in het projectproces", vult hij aan. "Inventariseer altijd eerst wat er al is voordat je iets nieuws aanschaft."

Interne Marktplaats (circulaire werf & online matchingtool Duspot)

De circulaire werf is opgezet vanuit een behoefte van toezichthouders en beheerders. Zij willen goede objecten, die nog een ronde meekunnen, niet weggooien maar opnieuw te gebruiken. Hierdoor worden ook andere collega’s zich bewust van de mogelijkheden van hergebruik. Met de werf is dat zichtbaar en tastbaar. Het zorgt ervoor dat collega’s anders naar hun werk kijken en met eigen ideeën komen. Zo is de bomenploeg zelf aan de slag gegaan met het hergebruiken van kap- en snoeihout. Daarvan worden in onze eigen houtwerkplaats bijvoorbeeld boompalen, hekwerken en picknickbanken gemaakt. Via de matchingtool DuSpot kunnen medewerkers herbruikbare objecten aanbieden of opnieuw inzetten.

Bij riolering worden met name restanten opgeslagen en hergebruikt. Het gaat soms om een enkele put of straatkolk. De betonbuizen zijn veelal einde levensduur en kunnen niet meer hergebruikt worden. De verschillende leveranciers met hun eigen typische aansluitingen maken dat ook niet makkelijker. De gemeente Apeldoorn pleit daarom voor uniformiteit in de aansluitingen van de buizen.

Daarnaast maken huidige wet- en regelgeving het uitwisselen van hergebruikte objecten met buurtgemeenten soms lastig. Denk aan de Wet Markt en Overheid en regels rondom aanbesteding. De gemeente Apeldoorn onderzoekt met buurgemeenten en marktpartijen hoe hiermee om te gaan en probeert daarin creatief te zijn en te kijken wat er al wel in gang gezet kan worden. 

"Het beste is natuurlijk als vrijgekomen materiaal binnen hetzelfde project kan worden hergebruikt", zegt Sonja Dijkman-Elskamp. adviseur circulariteit. "Dat scheelt opslag en transport. Maar als dat niet lukt, kijken we naar andere projecten."

Wat werkt in de praktijk? Lessen uit Apeldoorn

• Begin klein: Pilots en experimenten helpen om inzicht te krijgen in wat werkt en hoe circulaire maatregelen op grotere schaal toegepast kunnen worden.
• Blijf circulariteit herhalen: Maak het een vast onderdeel van overlegstructuren en rapportages.
• Stel een circulaire verantwoordelijke aan: Dit helpt om pilots om te zetten in standaarden en structureel beleid.
• Creëer opslagruimte: Zonder plek om materialen tijdelijk te bewaren, is circulair werken lastig
• Maak beschikbare materialen zichtbaar: Tools zoals DuSpot helpen om materialen eenvoudig te matchen met nieuwe projecten.